Week van de jonge mantelzorgers

Deze week was het de week van de jonge mantelzorger. Ik zag veel voorbij komen en dacht terug aan toen ik er 1 was. Dankbaar dat de tijden qua bewustwording en besef anders zijn geworden. En nadenkend over het feit dat er nog zo ontzettend veel ook hetzelfde is gebleven. Want 1 op de 4 kinderen/jongeren zorgt nog steeds voor een naaste. En denk daarbij aan mijn veel te vroeg volwassen worden. De druk en me zorgen maken. Maar ook wie ik (mede hierdoor) ben geworden als volwassene.

Hoe ik het heb beleefd
Door het ziek zijn van mijn moeder was bij ons alles anders. Wist ik veel, het was mijn referentiekader. Dat het ook anders kan, kwam ik veel later achter. Zorgen dat ik en mijn zusje van en naar school gingen. De dagelijkse klusjes en het huishouden. Geen vriendinnetjes mee naar huis, dat was te druk. En direct thuiskomen vanuit school, letten op mijn zusje. Ik was 7 jaar toen dat begon.

De middelbare school was niet veel anders.

En in tijden van (regelmatige) ziekenhuisopname kwam er ook het koken voor het gezin bij. Op school werd ik gepest, het paste niet, ik paste niet. Ik spijbelde, was opstandig en voelde steeds meer de druk. Het meest van mijn tijd en energie zat in klusjes. Ik deed het voor mijn gevoel nooit goed en waar ik ging was altijd mijn zusje. Ik voelde me gevangen en daarover tegelijkertijd ontzettend verantwoordelijk maar ook schuldig. ‘Niemand had toch gekozen voor deze situatie, niet egoïstisch zijn’! Ik ging door, bleef zorgen en pleasen. Want daar kreeg ik de beste respons op. Niemand die mij vroeg, is er iets, niemand zag mij écht. Gevangen in een situatie die uitzichtloos leek, maar niet zo zou moeten zijn. Die niet zou veranderen, tenminste dat dacht ik. Ik was anders dan leeftijdgenoten, serieus en volwassen(er). En voelde mij erg eenzaam en trok me thuis steeds meer terug. Ik was toen 11 of 12 jaar.

Twijfel, verdiet en zelfverwijt
Mijn diploma heb ik met moeite gehaald. Leren en huiswerk daar was bijna (mentaal) geen ruimte voor. Wat wil je worden? Die vraag kon ik echt niet beantwoorden. Thuis liepen zaken niet goed. Onze verstandhouding was scheef gegroeid. ‘Buiten’ zocht ik aandacht bij ‘verkeerde’ vrienden en vertrouwde mensen die geen goede bedoelingen hadden. In mijn hunker naar aandacht en gezien worden, ben ik in mijn naïviteit op een harde manier geconfronteerd met de donkere kant van het leven. Waar ik dacht volwassen te zijn, bleek ik behoorlijk wereldvreemd. Na veel gedoe kwam ik erachter, dat ik niet meer kon voldoen (aan andermans behoeften en zorgvragen). Ik ging uit huis, naar mijn vriendje. Met veel twijfels, verdriet en zelfverwijt maar zonder steun van thuis. Ik was toen 16 jaar.

Zelfstandig wonen

Mijzelf (ook financieel) redden werd een uitdaging. Maar had veel steun aan mijn vriendje en zijn ouders. Zij waren mijn redding op dat moment. Ik werd opeens gezien en gehoord om wie ik was, daar had ik veel moeite mee. Ik was gewend zaken alleen op te vangen. Ik had niemand nodig toch? Het helpen en omzien naar een ander is bij mij gebleven. En dat vind ik ook (nog steeds) een mooie eigenschap. Ik zie sneller wat mensen nodig hebben en spring daar op in. Totdat ik ging samenwonen, trouwde en zwanger werd. Onze zoon werd geboren en na 3 weken tussen hemel en aarde te hebben geleefd, mocht hij mee naar huis. En later zou blijken dat hier ons nieuwe mantelzorg avontuur als volwassene was begonnen. Het overkomt je. Ik was toen net 24 jaar.

Inzicht door de jaren

Ik kwam er in de jaren achter dat ik te veel naar mij toetrok. Me zo verantwoordelijk voelde dat ik overtuigd was dat ik diegene was die alles moest doen en (als moeder) de enige was die écht wist wat nodig was. Toen ik over meerdere naasten zorg(taken) kreeg, ging mijn lampje uit. Teveel gevraagd. Te lang (alleen) doorgegaan. In oude patronen vervallen. Een burn-out als gevolg. Ik was toen begin 50. Vanaf dat moment wist ik dat het anders moest, maar niemand verteld je hoe. Een zoektocht.

Oorzaak en gevolg

Een van die naasten waar ik nog steeds zorg(en) om heb, is mijn zusje. En dat is niet altijd even gezellig of gemakkelijk. Maar mijn verantwoordelijkheidsgevoel voor haar is altijd gebleven. Ik ben al jarenlang haar mentor en bewindvoerder, dus wettelijk vertegenwoordiger. Iets dat is gegroeid door mijn jeugd, dat wat mij onbewust is meegegeven. Ik zeg niet dat het mij niets heeft gebracht. Maar het heeft me ook een heleboel gekost.
Ik ben geworden/gevormd wie ik nu ben door al die zaken. En ik heb veel geleerd over (zelf) liefde, helpen, maar ook balanceren/laveren tussen verschillende zaken. In balans zijn.

Onzettend belangrijk

En daarom vind ik het ook belangrijk dat we omkijken naar kinderen/jongeren in een zorgsituatie. Als buitenstaander is het lastig te realiseren wat het (soms pas op een veel later tijdstip) betekent voor zo iemand. En bepalend kan zijn hoe je als mens in de wereld staat/kijkt. Als kind/jeugdige doe je het (meestal) vanuit liefde en loyaliteit. En vind je het zelfs fijn om te (kunnen) helpen. Deels omdat je het ook gewoon vindt. Maar het is niet gewoon! Een kind moet geen zorgen hebben of ze maken. Laat een kind, kind zijn. Laat ons voor hen zorgen!

Vanzelfsprekend
Dus laat het nooit vanzelfsprekend worden.
Want die tijd is nooit meer over te doen.

NB. Door mijn ervaringen heeft mijn leven een bepaalde wending gemaakt. Natuurlijk gaat iedereen hier op een eigen manier mee om. En is mijn beleving 1 van de velen. Maar om bewustwording te creëren en de (mogelijke) impact van zoiets te beschrijven, deel ik mijn verhaal.